Geschiedenis van het Doktersgild Van Helmont

Het Doktersgild Van Helmont werd gesticht in 1936 als een beroepsvereniging voor Nederlandstalige artsen in Brussel en omgeving en werd genoemd naar de in 1579 in Brussel geboren geneesheer en scheikundige Jan-Baptist van Helmont, overleden in Vilvoorde. JB van Helmont schreef o.a. “Dageraed”, één der eerste geneeskundige boeken in het Nederlands.

De beginperiode van de vereniging was moeilijk door de naderende oorlog en de gevolgen daarvan. Het waren andere tijden. De meeste artsen hadden zowel het middelbaar als het hoger universitair onderwijs in het Frans gevolgd. Pas in 1930 was het mogelijk studies geneeskunde volledig in het Nederlands te volgen aan de universiteiten van Gent en Leuven.

Voor hun beroepsverdediging waren artsen aangewezen op de Fédération Médicale Belge. In 1922 werd het Algemeen Vlaams Geneesherenverbond opgericht als tegenhanger van de Fédération Médicale Belge. Het AVGV was voor WOII een overkoepelende organisatie van lokale artsenverenigingen. Op hun vraag werd ook in Brussel een afdeling opgericht en dat was het Doktersgild Van Helmont. Bij de stichtende leden waren de 1ste voorzitter Professor Libbrecht en dr. Edgard van Haelst.

Vanaf 1958 steeg het ledenaantal. In 1962, onder voorzitterschap van dr. Walter Cassiman (vader van) telde de vereniging een ledenaantal van 243. Het 25-jarig jubileum werd gevierd in het Stadhuis van Brussel. In 1986 was het ledenaantal gegroeid tot 300 en werd het 50-jarig jubileum ook gevierd in het Stadhuis van Brussel. De viering van 60 jaar Doktersgild Van Helmont in 1996 vond plaats in het Koloniënpaleis in Tervuren.

De vereniging was toen een ontmoetingsplaats bij uitstek voor Nederlandstalige artsen uit Brussel en omgeving. Ze bleef steeds de belangen van Nederlandstalige artsen en patiënten verdedigen en bleef ijveren voor Nederlandstalige gezondheidszorg in Brussel. Aldus stond ze in 1979 mee aan de wieg van de Vlaamse Wachtdienst voor huisartsen in Brussel, en in 2005 van Zorgnet, dat later omgevormd werd in het Huis voor Gezondheid.

Er was steeds een nauwe samenwerking met andere Vlaamse verenigingen, waaronder het Vlaams Komitee voor Brussel, het Overlegcentrum van Vlaamse Verenigingen, de Geneesheren-Alumni van de KU Leuven en het Vlaams Artsenverbond.

Tussen 1971 en 2020 werd, aanvankelijk om de 2 jaar, een Prijs Doktersgild Van Helmont uitgereikt. Deze prijs werd toegekend aan een persoon of vereniging die zich bijzonder verdienstelijk heeft gemaakt in de verdediging van de Nederlandstalige artsen en/of patiënten uit Brussel en omgeving, ofwel een Nederlandstalige arts uit Brussel of omgeving die een waardevol nog niet bekroond wetenschappelijk werk schreef, ofwel een Nederlandstalige arts uit Brussel en omgeving die zich op bijzondere wijze heeft ingezet in ontwikkelingslanden.

Gedurende een aantal jaren zette de vereniging zich ook in om geschikte kandidaten te zoeken voor de verkiezingen van de Orde van Artsen. Sedert 1996 werd er gedurende jaren een jaarlijks symposium over ethiek en economie in de geneeskunde georganiseerd.

In 2002 organiseerde het Doktersgild Van Helmont een symposium over “Geïntegreerde Nederlandstalige gezondheidszorg voor Brussel en omgeving”, waarmee duidelijk de noodzaak aangetoond werd om meer te doen om de Nederlandstalige gezondheidszorg te coördineren. Hierbij ontstonden plannen voor een Nederlandstalig zorgnetwerk, wat tot de stichting van de vzw Zorgnet leidde. Zorgnet werd later omgevormd tot het Huis voor Gezondheid.

Met een debat over het wetsontwerp tot hervorming van de Orde van Artsen kon het Doktersgild Van Helmont in 2007 de goedkeuring van een voor de Vlaamse Rand rond Brussel nefaste wet voorkomen. De vereniging bleef de aandacht vestigen op de problematiek van de contingentering van artsen en het toelatingsexamen voor de opleiding tot arts, langs Vlaamse zijde steeds correct uitgevoerd in tegenstelling tot de houding langs Franstalige kant.

In 2016 vierde het Doktersgild Van Helmont haar 80-jarig bestaan.

In 2024 werd het Doktersgild Van Helmont omgevormd tot een vzw op basis van de bepalingen uit het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen. Teneinde aan deze bepalingen te voldoen werden op de Algemene Vergadering van 26/10/2024 nieuwe statuten aangenomen, die deze van 26/02/1966 vervangen.